Wal yr Anifeiliaid

Mae Wal yr Anifeiliaid yng Nghastell Caerdydd ymhlith nodweddion hanesyddol gorau’r ddinas.   Fe’i dyluniwyd gan y pensaer William Burges ar gyfer Trydydd Ardalydd Bute ac mae trigolion y ddinas yn hoff iawn ohoni.

Bu Burges farw cyn i strwythur y wal gael ei chwblhau hyd yn oed, ac ni chychwynnwyd ar y gwaith o gerfio’r anifeiliaid nes diwedd y 1880au. Y pensaer Willaim Frame gwblhaodd Wal yr Anifeiliaid yn y pen draw, gan ddilyn y cynllun yn y brasluniau a baratowyd gan Burges. Roedd y wal wreiddiol yn union o flaen y Castell a dim ond naw anifail oedd arni. Gwnaed modelau o bob anifail i’r Arglwydd Bute eu cymeradwyo. Gwrthodwyd dau, gan gynnwys “ceffyl môr”. Cwblhawyd y wal wreiddiol ym 1892.

Erbyn diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf, roedd Heol y Castell a Heol y Dug yn brysur iawn â thraffig. Yn y diwedd, penderfynwyd lledu Heol y Castell a’i halinio â Phont Caerdydd, a oedd wedi’u hailadeiladu. Felly, bu’n rhaid rhoi’r gorau i’r syniad i ymestyn Wal yr Anifeiliaid ar hyd ochr ogleddol Heol y Dug. I alluogi’r gwaith o ledu’r ffordd, symudwyd y wal gyfan tua’r gorllewin i’w safle presennol ac ychwanegwyd chwe anifail newydd. Mae’r rhain yn wahanol o ran eu steil ac nid oes ganddynt lygaid gwydr fel sydd gan yr anifeiliaid gwreiddiol.

Mae Wal yr Anifeiliaid wedi ysbrydoli nifer o weithiau llenyddol.  Y stori enwocaf yw honno a ysgrifennwyd gan Dorothy Howard Rowlands, a ymddangosodd fel cyfres o storïau yn y South Wales Echo a’r Express ym 1933 ac a oedd yn boblogaidd iawn gyda chenhedlaeth gyfan o blant.Ymhlith y cymeriadau roedd William y morlo, Priscilla’r pelican, Martha ac Oscar y mwncïod, Larry’r lyncs a Romulus a Remus y ddau lew.

Oherwydd effaith naturiol y tywydd a’i hagosrwydd at y ffordd fawr, roedd Wal yr Anifeiliaid wedi dirywio’n wael erbyn dechrau’r unfed ganrif ar hugain a, nid am y tro cyntaf, collodd y bwytäwr morgrug ei drwyn. Yn 2010 atgyweiriwyd, ail-bwyntiwyd a glanhawyd y wal er mwyn i genedlaethau’r dyfodol ei mwynhau. Gwnaethpwyd hyn.

 

Pelican Morgrugysor Racŵn Llewpart Afanc
Fultur Ydfil Blaidd Epaod Morlo
Arth Llewes Lyncs Llew (chwith) Llew (dde)